Dla rodzica

20 listopada, 2020

3 183 20 minut czytano

Pierwsze symptomy i objawy uzależnienia od telefonu u dzieci w wieku szkoły podstawowej – przewodnik dla rodziców

Współczesne dzieci dorastają w świecie nasyconym technologią cyfrową. Smartfon, który bywa narzędziem edukacyjnym i komunikacyjnym, może jednocześnie stać się źródłem problemów rozwojowych i emocjonalnych. W literaturze psychologicznej coraz częściej opisuje się zjawisko problematycznego używania urządzeń mobilnych, które – choć formalnie nie zawsze klasyfikowane jako uzależnienie w sensie klinicznym – wykazuje wiele jego cech (np. Griffiths, 2005; Young, 2017). Poniższy artykuł przedstawia najwcześniejsze symptomy i objawy, na które rodzice dzieci w wieku szkolnym powinni zwrócić szczególną uwagę.

1. Czym jest uzależnienie od telefonu?

W ujęciu naukowym częściej używa się terminu problematyczne korzystanie z telefonu lub uzależnienie behawioralne. Charakteryzuje się ono utratą kontroli nad korzystaniem z urządzenia, narastającą potrzebą jego używania oraz negatywnymi konsekwencjami w różnych obszarach życia dziecka (APA, 2013; WHO, 2019 – w odniesieniu do podobnych zjawisk, jak uzależnienia cyfrowe).

2. Wczesne symptomy – na co zwrócić uwagę?

2.1. Zmiany w zachowaniu i nastroju

Jednym z pierwszych sygnałów ostrzegawczych są zmiany emocjonalne:

rozdrażnienie lub złość przy próbie ograniczenia czasu ekranowego,
nagłe wybuchy frustracji bez wyraźnej przyczyny,
obniżony nastrój, apatia poza czasem korzystania z telefonu.

Badania wskazują, że dzieci mogą wykazywać objawy podobne do „odstawienia” – niepokój i napięcie w sytuacji braku dostępu do urządzenia (Kuss & Griffiths, 2017).

2.2. Nadmierne zaabsorbowanie telefonem

Dziecko:

stale myśli o telefonie lub grach/aplikacjach,
sięga po urządzenie przy każdej możliwej okazji,
traci zainteresowanie innymi aktywnościami (np. zabawą, sportem, spotkaniami z rówieśnikami).

To tzw. salience – dominacja jednej aktywności nad innymi obszarami życia.

2.3. Utrata kontroli nad czasem

Typowym objawem jest trudność w zakończeniu korzystania z telefonu:

dziecko „jeszcze tylko chwilę” przedłuża korzystanie,
nie przestrzega ustalonych zasad,
nie zauważa upływu czasu.

Literatura wskazuje, że zaburzenia kontroli impulsów są kluczowym elementem rozwijającego się uzależnienia (Billieux, 2012).

2.4. Pogorszenie funkcjonowania szkolnego

Rodzice mogą zauważyć:

spadek koncentracji,
gorsze wyniki w nauce,
trudności z odrabianiem lekcji,
zmniejszoną motywację do obowiązków.

Zbyt intensywne korzystanie z urządzeń cyfrowych wpływa negatywnie na uwagę i pamięć roboczą (Radesky & Christakis, 2016).

2.5. Zaburzenia snu

Telefon używany wieczorem:

opóźnia zasypianie,
skraca czas snu,
pogarsza jego jakość.

Światło niebieskie oraz pobudzenie emocjonalne związane z treściami cyfrowymi zakłócają rytm dobowy dziecka.

2.6. Wycofanie społeczne

Dziecko może:

unikać kontaktów z rówieśnikami „na żywo”,
preferować relacje online,
mieć trudności w komunikacji bezpośredniej.

To szczególnie niepokojący sygnał, gdyż okres szkoły podstawowej jest kluczowy dla rozwoju kompetencji społecznych.

2.7. Ukrywanie korzystania z telefonu

W bardziej zaawansowanym etapie pojawiają się zachowania takie jak:

korzystanie z telefonu w tajemnicy,
kłamstwa dotyczące czasu spędzanego online,
silna potrzeba prywatności wokół urządzenia.

3. Czynniki ryzyka

Badania wskazują na kilka czynników zwiększających ryzyko problematycznego korzystania:

brak jasnych zasad dotyczących korzystania z technologii,
niska kontrola rodzicielska,
wysoki poziom stresu lub trudności emocjonalne dziecka,
modelowanie zachowań przez dorosłych (częste korzystanie z telefonu przez rodziców).

4. Kiedy należy się zaniepokoić?

Nie każdy intensywny kontakt z technologią oznacza uzależnienie. Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, gdy:

objawy utrzymują się przez dłuższy czas,
nasilają się mimo prób ograniczenia,
wpływają negatywnie na zdrowie, relacje lub naukę dziecka.

5. Co mogą zrobić rodzice?

Zalecenia oparte na badaniach:

wprowadzenie jasnych zasad korzystania z telefonu (czas, miejsca bez ekranów),
wspólne ustalanie reguł z dzieckiem,
promowanie alternatywnych aktywności (sport, zabawa, hobby),
budowanie relacji i rozmowa o emocjach,
bycie wzorem – świadome korzystanie z technologii przez dorosłych.

W trudniejszych przypadkach warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym.

6. Podsumowanie

Pierwsze symptomy uzależnienia od telefonu u dzieci są często subtelne, ale możliwe do zauważenia przez uważnych rodziców. Wczesna reakcja ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania poważniejszym problemom w przyszłości. Świadome towarzyszenie dziecku w świecie cyfrowym – zamiast całkowitych zakazów – stanowi obecnie najskuteczniejszą strategię profilaktyczną.

Wybrana literatura:

Billieux, J. (2012). Problematic use of the mobile phone.
Griffiths, M. (2005). A ‘components’ model of addiction.
Kuss, D.J., Griffiths, M.D. (2017). Social networking sites and addiction.
Radesky, J., Christakis, D. (2016). Increased screen time and child development.
Young, K. (2017). Internet addiction.
American Psychiatric Association (2013). DSM-5.

Przygotowała S.S

Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?

– krótki poradnik dla rodziców

Emocje są naturalną i nieodłączną częścią rozwoju dziecka. Radość, złość, lęk czy smutek pojawiają się już od najmłodszych lat i pełnią ważną funkcję informacyjną – mówią dziecku o jego potrzebach i granicach. Z perspektywy psychologii rozwojowej i pracy trenera regulacji emocji kluczowe jest nie „usuwanie” trudnych emocji, lecz uczenie dziecka, jak je rozpoznawać, nazywać i regulować.

Zrozumienie, czym jest regulacja emocji

Regulacja emocji to zdolność do rozpoznawania emocji, akceptowania ich oraz reagowania w sposób adekwatny do sytuacji. U dzieci w wieku szkolnym ten obszar dopiero się rozwija – mózg odpowiedzialny za kontrolę impulsów i planowanie (kora przedczołowa) nie jest jeszcze w pełni dojrzały. Dlatego dziecko często nie potrafi „uspokoić się” na polecenie, nawet jeśli bardzo się stara.

Rola dorosłego – emocjonalny „regulator zewnętrzny”

Rodzic pełni funkcję zewnętrznego regulatora emocji. Oznacza to, że dziecko uczy się regulacji poprzez relację z dorosłym. Spokojna obecność, empatyczne słowa i przewidywalne reakcje pomagają dziecku odzyskać równowagę. Zamiast: „Nie denerwuj się” – skuteczniejsze będzie: „Widzę, że jesteś bardzo zły. To trudne. Jestem obok.”

Nazywanie emocji – fundament samoregulacji

Badania pokazują, że dzieci, które potrafią nazywać emocje, lepiej sobie z nimi radzą. W codziennych sytuacjach warto pomagać dziecku w identyfikowaniu uczuć:

„Wygląda na to, że jesteś rozczarowany.”
„Chyba było ci wstyd, kiedy to się wydarzyło.”

Nie chodzi o ocenę, lecz o budowanie języka emocji.

Akceptacja emocji, nie wszystkich zachowań

Każda emocja jest w porządku, ale nie każde zachowanie jest akceptowalne. Dziecko może czuć złość, ale nie może krzywdzić innych. Jasne, spokojne granice dają poczucie bezpieczeństwa: „Rozumiem, że jesteś zły, ale nie zgadzam się na bicie.”

Uczenie konkretnych strategii

Gdy dziecko jest spokojne, warto wspólnie ćwiczyć proste strategie regulacji, np.:

głębokie oddychanie,
liczenie do 10,
przerwa sensoryczna (ruch, ściskanie piłeczki),
rozmowa o tym, co pomogło w trudnej sytuacji.

Regularne ćwiczenie sprawia, że dziecko zaczyna korzystać z nich samodzielnie.

Modelowanie – dzieci uczą się przez obserwację

Najsilniejszym narzędziem wychowawczym jest przykład dorosłego. Pokazując, jak sami radzimy sobie ze stresem („Jestem zdenerwowany, więc zrobię kilka oddechów”), uczymy dziecko, że emocje są naturalne i możliwe do opanowania.

Podsumowanie
Wspieranie dziecka w radzeniu sobie z emocjami to proces wymagający czasu, cierpliwości i empatii. Dziecko nie potrzebuje „idealnego” rodzica, lecz dostępnego emocjonalnie dorosłego, który pomoże mu zrozumieć to, co dzieje się w jego wnętrzu. To inwestycja w zdrowie psychiczne, relacje i odporność emocjonalną na całe życie.

Witaj szkoło !

Co mogą zrobić rodzice pierwszoklasisty, czwartoklasisty
czyli jak pomóc dziecku w „Dobrym Stracie na Starcie”?

Drodzy Rodzice!

1 września za nami. Rozpoczął się nowy rok szkolny. Dla wielu z Państwa to szczególny rok. Wasze dziecko rozpoczyna naukę w szkole, albo kontynuuje ją, rozpoczynając kolejny etap edukacyjny – klasę IV.

Pierwszy rok w szkole to dla młodego człowieka wielkie wyzwanie. Właśnie rozpoczyna się nowy etap w jego życiu – długi rejs w nieznane. To czas nowych wrażeń, przeżyć, przygód, doświadczeń, ale również okres wytężonej pracy, nowych obowiązków, określonych zasad i przepisów. Dziecko stoi przed wielkim zadaniem, a jego pomyślne zakończenie, czyli sukces zależy nie tylko od niego samego, ale i również pomocy Rodziców.
Kiedy dziecko idzie do szkoły, zaczyna wymagać się od niego systematycznej nauki, do której nie jest przygotowane i której samo nie podoła. Potrzebuje więc Państwa pomocy, abyście potrafili nauczyć je zasad skutecznej nauki, a także stworzyli im odpowiednie warunki do przyswajania wiedzy.

Dla uczniów klasy IV to także ważna chwila. Od teraz będą uczyli się na kolejnym etapie. Z nowym wychowawcą, nauczycielami, przedmiotami, inną salą. Z większą ilością materiału do opanowania, więcej zadań, pracy. Dziecko musi być coraz bardziej samodzielne, odpowiedzialne. Ta zmiana często wzbudza w dziecku , a także u rodzica poczucie lęku i obawy: „Jak to teraz będzie ?”, „Czy da sobie radę?”. Pomóżmy dziecku w tym czasie w odnalezieniu się, dostosowaniu do nowej sytuacji. Pomagajmy ale nie wyręczajmy!
Oto kilka wskazówek, które pomogą Państwu i Waszemu dziecku w „Dobrym Stracie na Starcie”:

Miejsce pracy :

Bardzo ważna jest właściwa organizacja miejsca pracy dziecka, czyli to, gdzie i jak będzie uczyło się. Ma to być ciche, spokojne, dobrze oświetlone miejsce. Dziecko powinno mieć własne biurko, z odpowiednio dobranym do wzrostu krzesełkiem, półkę na książki. Wszystkie przybory szkolne powinny znajdować w jednym miejscu.
Jeśli zauważyliście Państwo u swojego dziecka cechy nadpobudliwości, problem z koncentracją uwagi- zadbajcie, aby na biurku znajdowały się tylko przedmioty niezbędne do nauki. Wyłączcie przedmioty, które mogą rozpraszać dziecko (telefon, radio, telewizor itp.). Zapewnij dziecku przy pracy umysłowej bezwzględny spokój.

Czas pracy :

Kolejnym ważnym elementem jest organizacja pracy dziecka (tzw. czas pracy), która pozwoli mu w sposób systematyczny, uporządkowany, zgodnie z jego potrzebami przyswoić nową wiedzę. W tym celu daj dziecku zegarek do kontrolowania czasu. Możecie wspólnie z dzieckiem go nastawić. Daj mu również kalendarz, w którym będzie zapisywać zadania do zrobienia, prace oraz inne ważne informacje. Codziennie sporządzajcie listy spraw do załatwienia, pozwól dziecku wykreślać każde wykonane zadanie. Pamiętaj, chwal dziecko za każde, nawet drobne, wykonane zadanie.
Równie istotny jest czas pracy dziecka. Dlatego wyznacz określony czas na naukę. Może to być po obiedzie, zabawie, spacerze czy o konkretnej godzinie, ważne jest tylko to, aby dziecko po powrocie ze szkoły miało chwilę odpoczynku i czasu dla siebie. Nie możesz też dopuścić, by uczyło się w nocy lub późnym wieczorem.
Zostaw dziecku czas wolny na swobodny wypoczynek i nieprzewidziane planem zajęcia.

Przygotowanie do szkoły :

Pomóż dziecku w spakowaniu plecaka do szkoły, zgodnie z planem lekcji.
Uczeń w IV klasie może zrobić to sam. Jednak razem sprawdzajcie czy wszystko jest. Przygotuj wraz z dzieckiem plan lekcji z wyraźnie zaznaczonymi numerami sal. We wrześniu poproś dziecko o sporządzenie listy uczących je nauczycieli. Powiadom wychowawcę o szczególnych zaleceniach wobec dziecka ( np. ze względu na stan zdrowia). Od początku zwracaj uwagę, aby dziecko zapisywało, co ma do nauczenia się – pisemnie i ustnie; odpytuj wyrywkowo. Ustal z dzieckiem, że pracuje systematycznie. Od początku zwracaj uwagę, aby dziecko zapisywało czego ma się nauczyć- pisemnie i ustnie; odpytuj wyrywkowo.

Zajęcia dodatkowe:

Nauka w szkole to nie wszystko, dziecko może również uczestniczyć w różnych zajęciach dodatkowych organizowanych na jej terenie. Jednak mają to być takie zajęcia, które sprawiają mu przyjemność i odbywają się niezbyt często – nie zapisuj dziecka na wszystkie formy zajęć oferowanych przez szkołę pamiętaj, że twój siedmiolatek jest wciąż dzieckiem i musi mieć czas na zabawę, odpoczynek.
W klasie IV, uczeń ma więcej przedmiotów i materiału do opanowania. Dzieci wciąż jednak potrzebują biegania, śmiechu, wygłupiania się, nie przestały być dziećmi. W ten sposób szybko się relaksują, odpoczywają i regenerują. Pozwól dziecku oswoić się z nową sytuacją, dopiero później zaproponuj zajęcia dodatkowe.

Rozmowa:

Kiedy już odpowiednio zorganizujesz swojemu dziecku miejsce, czas na naukę nie zapomnij o innych jego potrzebach. Jedną z nich jest rozmowa.
Gdy dziecko zaczyna chodzić do szkoły, potrzebuje więcej uwagi, czasu na rozmawianie o tym, co się wydarzyło w szkole, czego nowego się dowiedziało, z kim się zaprzyjaźniło, z czym ma problem. Należy rozmawiać z dzieckiem o różnych rodzajach niebezpieczeństw i sposobach ich unikania – np. o nieotwieraniu drzwi obcym, uważał na bezpańskie psy i nie wkładaniu metalowych przedmiotów do gniazdka elektrycznego. Dziecko powinno wiedzieć, jak być bezpiecznym na drodze i znać konsekwencje nieprzestrzegania przepisów drogowych. Wiedzieć, jak zachować się i korzystać ze środków komunikacji. Wiedzieć o zagrożeniach w sieci o nadmiernym korzystaniu z telefonu, ekranów.
W klasie IV warto uczulić dzieci na zagrożenia płynące z portali społecznościowych, ze szczególnym uwzględnieniem bullyingu- czyli nękania przez inne dzieci wśród grupy szkolnej, klasowej poprzez wyśmiewanie, hejt, obgadywanie przez Internet. Trzeba dzieciom uświadomić, że wulgarne słowa, publikowane w Internecie na kontach społecznościowych ( Fb, X.com, Ask, Instrgram) treści i zdjęcia są tak samo traktowane jak zachowywanie się dzieci w miejscach publicznych. Należy rozmawiać z dzieckiem o szacunku do nauczyciela, kolegów i koleżanek, dbaniu o higienę osobistą oraz rzeczy swoje i innych. Słowem o wszystkim, co dotyczy Twojej pociechy, co jest dla niej ważne i pomocne w tym trudnym pierwszym roku nauki szkolnej lub na kolejnym etapie (klasa IV) –„W razie wystąpienia problemów z rówieśnikami postaraj się pomóc dziecku znaleźć takie rozwiązanie, które będzie mogło samo zastosować, a dopiero gdyby to nie skutkowało interweniuj. Dziecko woli być samodzielne, wstydzi się „skarżenia” rodzicom”. Kiedy dziecko odpowiada, że w szkole było ok., ale widzisz, że jest drażliwe, zdenerwowane, ma gorszy nastrój, nie dawaj za wygraną, po jakimś czasie, przy kolacji zapytaj co było na jakiejś lekcji (wf, angielski), o kolegów/ koleżanki. Uczeń klasy IV szuka aprobaty klasy, dlatego Pamiętaj, aby sprawy delikatne omawiać dyskretnie zarówno z dzieckiem jak i nauczycielami.

Wsparcie:

Gdy Twoje dziecko ma problem w nauce. Pomóż mu, wysłuchaj, wytłumacz. Nie odrabiaj zdań i prac za dziecko. Niech dziecko po samodzielnej pracy, nauce zapyta czy możesz sprawdzić poprawność. Wzmacniaj samodzielność dziecka. Nie utożsamiaj dziecka z oceną. Dostrzegaj jego sukcesy i starania oraz zaangażowanie w prace. Podkreślaj jego mocne strony. Wskazuj, podpowiadaj nad czym powinno dalej popracować, co jeszcze wymaga ćwiczeń i powtórzeń. Gdy będziesz sprawdzał pracę dziecka, najpierw skup się na tym co jest dobrze. Powiedz dziecku, pokaż te dobre strony, a następnie podpowiedz, wskaż nad czym dziecko powinno jeszcze popracować lub co poćwiczyć. Unikając oceniania, zachęcaj je do samooceny, np. budując komunikaty typu : ” „Na ile jesteś zadowolony/ na z efektów swojej pracy? Czy jest coś, co chciałbyś/ chciałabyś może zmienić, poprawić?”.Pozwól na zaczynanie odrabiania lekcji na naukę od tych przedmiotów, które lubi.
Uczeń klasy IV może uczyć się z rówieśnikami- pozwalaj dziecku uczenie się wspólne z kolegami, koleżankami, ale kontroluj je.
Dbając o dobro i sukces swojego dziecka stawiaj przed nim również wymagania ale takie, którym będzie ona w stanie sprostać. Interesuj się nauką dziecka i jego ocenami, sprawdzaj postępy w różnych dziedzinach. Chwal dziecko za wysiłek, który wkłada w swoją naukę, a nie za stopnie, które otrzymuje. I nie porównuj go z rówieśnikami. Każde dziecko jest inne, inaczej się rozwija, ma inne zdolności. Jednym nauka przychodzi łatwiej i szybciej inni potrzebują więcej czasu. Jeżeli dziecko ma z czymś problem, nie krzycz na nie, słuchaj, rozmawiaj, szukaj rozwiązania. Zawsze możesz porozmawiać z nauczycielem, pedagogiem szkolnym, jak można ten problem rozwiązać. Jeśli dziecko zachowa się zgodnie z oczekiwaniami, pochwal je. Jeżeli postąpi wbrew nim, stanowczo wyjaśnij dlaczego jego zachowanie jest niewłaściwe. Stawiaj dziecku cele, które może osiągnąć i ucz je tego samego.
Bądź w stałym kontakcie z wychowawcą klasy. Od razu na początku roku szkolnego spotkaj się z nim i opowiedz o swoim dziecku: co lubi, czego się boi, co je onieśmiela, z czym ma trudności, co zachęca je do pracy, jakie miało wcześniej problemy. Nowy wychowawca powinien mieć o dziecku jak najwięcej informacji.

Kochaj dziecko, wspieraj je, akceptuj takim, jakim jest. A kiedy już statek dobije do portu, okaże się, że sukces Twojego dziecka to Wasz sukces. Powodzenia.

JAK POMÓC DZIECKU POKONAĆ STRES SZKOLNY?

Poradnik dla rodziców

Stres szkolny to zjawisko, które dotyczy większości dzieci – niezależnie od wieku czy wyników w nauce. Według psychologa Hansa Selye (1997) stres sam w sobie nie jest czymś złym- to naturalna reakcja organizmu na wyzwanie. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy napięcie utrzymuje się zbyt długo i przekracza możliwości dziecka.

Skąd bierze się stres szkolny?

Badacze (m.in. J . Santrock, A. Matczak, J. Brzeziński) wskazują, że jego źródłem mogą być:

obawa przed porażką lub oceną innych,
nadmiar obowiązków,
trudności w relacjach z rówieśnikami,
zbyt wysokie wymagania ze strony dorosłych,
niskie poczucie własnej wartości.

Warto pamiętać, że dzieci często nie potrafią same nazwać swoich emocji- stres może się więc przejawiać w rozdrażnieniu, płaczu, bólach brzucha, problemach ze snem czy unikaniu szkoły.

Jak rodzic może pomóc dziecku?

Zauważ i nazwij emocje

Psycholożka A. Matczak (2019) podkreśla, że rozwijanie inteligencji emocjonalnej zaczyna się od rozmowy . Pomóż dziecku nazywać to, co czuje.

„Widzę, że jesteś spięty/ spięta przed sprawdzianem. Czy to stres?”.

Takie podejście pokazuje, że emocje są czymś naturalnym i że można o nich mówić otwarcie.

Nie porównuj. Wspieraj.

Porównywanie do innych („Zobacz Zosia ma same piątki”) zwiększa lęk i poczucie presji. Zamiast tego warto chwalić wysiłek, nie tylko wynik- to tzw. Podejście „growth mindset” (Dweck, 2016).

Pomóż w organizacji nauki

Badania J. Brzezińskiego (2020) pokazują, że jasna struktura i plan dnia zmniejszają napięcie. Razem z dzieckiem można zaplanować czas nauki, przerw i odpoczynku.

Zadbaj o codzienny rytm

Sen, zdrowe posiłki i ruch fizyczny to fundament odporności psychicznej. Ruch uwalnia endorfiny i pomaga regulować emocje (Świątek, 2021).

Rozmawiaj o błędach jako o części nauki

Psycholog A. Ellis (1995) podkreśla, że to nie wydarzenia nas stresują, ale nasze myśli o nich. Pomóż dziecku spojrzeć na trudności jak na lekcję, a nie katastrofę.

„Nie udało się tym razem- zobaczymy, co możemy poprawić.”

Współpracuj ze szkołą

W razie niepokoju warto porozmawiać z wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym. Wczesne wsparcie zapobiega pogłębianiu się problemów emocjonalnych.

PAMIĘTAJ!

Najlepszym wsparciem dla dziecka jest spokojny, dostępny emocjonalnie rodzic. Który daje poczucie bezpieczeństwa. Nie da się całkowicie wyeliminować stresu – ale można nauczyć się , jak z nim żyć i nie pozwolić , by przejął kontrolę nad codziennością.

Czym jest autoagresja?

Autoagresja to celowe i dobrowolne działania mające na celu wyrządzenie sobie krzywdy fizycznej. Jest to zaburzenie instynktu samozachowawczego, który wyraża się tendencją do samouszkodzeń czy samookaleczeń, zagrażających zdrowiu i życiu.

Trudnością w diagnozowaniu autoagresji – w tym samookaleczeń – jest to, że istnieje wiele sposobów, w jakie dzieci i młodzież potrafią siebie skrzywdzić, a nie wszystkie z nich pozostawiają oczywiste ślady na skórze. Autoagresja z reguły kojarzy się większości osób z nacinaniem skóry żyletką lub innym ostrym narzędziem. Ale samookaleczanie to też wyrywanie sobie włosów, obgryzanie skórek przy paznokciach, zagryzanie policzków od środka czy obserwowane u młodszych dzieci uderzanie głową w ścianę. To również objadanie lub głodzenie czy nadmierne forsowanie organizmu. Czasem samookaleczanie się przybiera u młodych osób formę prowokowania rodziców/opiekunów lub rówieśników do przemocy fizycznej czy bójek.

Autoagresja nie zawsze przejawia się w fizycznych uszkodzeniach ciała, często występuje pod postacią nadmiernej samokrytyki, obwiniania czy poniżania samego/samej siebie.

Przyczyny autoagresji

Zdarza się, że autoagresja i zadawanie sobie bólu fizycznego stają się jedynymi dostępnymi sposobami na pokazanie, że ktoś cierpi, przeżywa trudne emocje. Paradoksalnie, te niebezpieczne zachowania przynoszą chwilową ulgę w cierpieniu – znoszą ból psychiczny, z którym cierpiącej osobie trudno poradzić sobie w inny sposób. Ból fizyczny jest dla danej osoby łatwiejszy do zniesienia niż ból psychiczny.

Dlatego należy pamiętać, że w autoagresji nie chodzi tak naprawdę o samo zadawanie sobie bólu, co o pozbycie się napięcia i poszukiwanie ulgi, a prawdziwą przyczyną jest cierpienie psychiczne.

Co powinno Cię zaniepokoić u dziecka:

gdy nosi zawsze długi rękaw, nawet w bardzo ciepłe dni;

gdy unika przebierania się we wspólnej przestrzeni, np. na basenie;

gdy nosi dużo bransoletek, bandany, inne elementy ubioru mogące zasłaniać blizny czy świeże rany;

gdy obserwujesz częste pojawianie się siniaków, śladów po ugryzieniach czy plastry w różnych miejscach, mogące zasłaniać rany.

Co zrobić jeśli Twoje dziecko stosuje autoagresję

Jeśli osoba się samookalecza, oznacza to, że nie jest w stanie samodzielnie poradzić sobie ze swoim cierpieniem – gdyby była, nie musiałaby się uciekać do krzywdzenia samej siebie. Osoby dokonujące samouszkodzeń cierpią i jest im niezbędne udzielenie pomocy. Niestety często same mogą nie być świadome, że takiej pomocy potrzebują, dlatego potrzebna jest im opieka ze strony dorosłych oraz pomoc profesjonalisty. Co należy zrobić w takiej sytuacji?

Reagować od razu. Nie warto udawać, że tego problemu nie ma. Im dłużej takie zachowania pozostają niewykryte i im dłużej nieleczone, tym bardziej utrwalają się i tym trudniejsza staje się ich terapia.
Zachować spokój. Mimo wszystko. Kłótnie, obwinianie, krytyka tylko pogorszą stan psychiczny dziecka i mogą doprowadzić do zwiększenia się częstotliwości lub intensywności samouszkadzania.
Zapewnić profesjonalną opiekę. Samookaleczanie nie jest czymś, z czego się wyrasta, co przechodzi lub z czym rodzice mogą poradzić sobie sami.
Słuchać i rozmawiać. Pozwolić dziecku opowiedzieć o swoich emocjach. Dać dziecku możliwość obniżenia napięcia kontaktem z kochającymi rodzicami.
Poszukać terapii dla siebie. Rodzice w takiej sytuacji zmagają się nie tylko z emocjami dziecka, ale również własnym lękiem, złością, napięciem. Należy zadbać o siebie i swoje emocje, by móc odpowiednio wspierać dziecko.

Warto pamiętać!

Samookaleczanie (autoagresja) bardzo często jest objawem depresji, a nie samodzielnie występującym zachowaniem.

Tekst powstał przy współpracy z Fundacją Zobacz JESTEM

Źródło: “MŁODE GŁOWY”- kompendium wiedzy

Słowa MAJĄ MOC

10 WAŻNYCH ZDAŃ, KTÓRE POMAGAJĄ DOCENIĆ WYSIŁEK DZIECKA

“Doceniając starania – wzmacniamy motywację.

Doceniając wysiłek – rozwijamy poczucie własnej wartości.

Doceniając prace dziecka – wspieramy jego wybory…”

Wow! Ile pracy w to włożyłeś/ włożyłaś!
O i to się nazywa pomysł, opowiedz mi, jak na to wpadłeś/ wpadłaś.
Wiem, jak ciężko na to pracujesz!
Jakie to pomysłowe! Jak do tego doszedłeś/ doszłaś?
To się nazywa, jak to się mówi “dobra robota!”. Powiedz mi, jak to zrobiłeś, zrobiłaś.
Chciałbym/ chciałabym usłyszeć więcej o twoim rysunku. Opowiedz mi.
Jak to jest, nauczyć się tego wszystkiego?
Wiem, jak ci na tym zależało. Ćwiczyłeś/ Ćwiczyłaś i jest.
Zrobiłeś/ Zrobiłaś to!
To efekt Twojej pracy. Wow!

Źródło/ autor: dr Kamila Olga- psycholog

Zdjęcie: Pixabay

WYPALENIE RODZICIELSKIE

Czym jest wypalenie rodzicielskie

Termin „wypalenie rodzicielskie” odnosi się do stanu psychicznego i emocjonalnego, w którym rodzice doświadczają chronicznego stresu, zmęczenia oraz braku zadowolenia z roli rodzica.

To zjawisko jest podobne do ogólnego pojęcia „wypalenia zawodowego”, które dotyczy uczucia wykończenia i zmęczenia w pracy. W kontekście rodzicielstwa oznacza, że rodzice mogą czuć się przytłoczeni wymaganiami związanymi z opieką nad dziećmi, edukacją, pracą domową i innymi obowiązkami związanymi z rodzicielstwem.

Objawy wypalenia rodzicielskiego

Brak energii i motywacji do angażowania się w obowiązki rodzicielskie.

Emocjonalne wycofanie się wobec dzieci.

Poczucie beznadziejności lub frustracji związanej z rodzicielstwem.

Zwiększone uczucie irytacji i gniewu w kontaktach z dziećmi.

Trudności w utrzymaniu równowagi między życiem rodzinnych a indywidualnymi potrzebami.

Zanik zainteresowań i aktywności, które były wcześniej przyjemne.

Problemy ze snem, zdrowiem fizycznym i emocjonalnym.

Wypalenie rodzicielskie może mieć negatywny wpływ zarówno na rodziców, jak i na dzieci. Dlatego ważne jest, aby rodzice zwracali uwagę na swoje samopoczucie i podejmowali kroki w celu zapobiegania wypaleniu. Odpowiednia samoobserwacja, wsparcie społeczne, przerwy od obowiązków rodzicielskich i ewentualnie terapia lub konsultacje psychologiczne mogą pomóc w radzeniu sobie z tym zjawiskiem.

Z czego wynika wypalenie rodzicielskie

Rodzice często narażeni są na presję społeczną i oczekiwania dotyczące doskonałości w rodzicielstwie. Współczesne społeczeństwa stawiają duży nacisk na to, że rodzice powinni być idealni i doskonale radzić sobie z opieką nad dziećmi, co może prowadzić do poczucia niewystarczalności i stresu. Wymagania związane z opieką nad dziećmi, pracą domową, pracą zawodową i innymi obowiązkami prowadzą do nadmiernego obciążenia. Dodatkowo brak wsparcia ze strony partnera, rodziny, przyjaciół czy społeczności powoduje, że rodzice poczują się osamotnieni i przeciążeń.

Codzienne powtarzające się czynności i rutyna związane z opieką nad dziećmi i obowiązkami domowymi oraz brak czasu na odpoczynek, a także wychowywanie wymagającego dziecka z problemami zdrowotnymi, emocjonalnymi lub behawioralnymi mogą wymagać dodatkowej uwagi i energii, co może prowadzić do wyczerpania rodziców.

Jak przeciwdziałać wypaleniu

Jeśli czujesz, że dotknęło cię wypalenie rodzicielskie, istnieje wiele kroków, które możesz podjąć, aby sobie pomóc. Ważne, aby rodzice rozpoznawali symptomy wypalenia i podejmowali kroki w celu zapobiegania temu zjawisku.

Zwróć uwagę na swoje samopoczucie. Przyjrzyj się swoim emocjom i odczuciom. Uznaj i zaakceptuj swoje uczucia. Samo uświadomienie sobie, że jesteś w trudnym miejscu, może być pierwszym krokiem ku poprawie. Porozmawiaj z partnerem, rodziną lub przyjaciółmi o tym, co się dzieje. Nie wahaj się prosić innych o pomoc w opiece nad dziećmi i wsparcie. Może to być rodzina, przyjaciele, opiekunka – kiedy masz chwilę dla siebie, możesz wrócić do rodzicielstwa z większym spokojem. Czasem rozmowa z bliskimi może pomóc zrozumieć, że nie jesteś sam w swoich uczuciach. Naucz się mówić „nie” i określać swoje granice. Nie musisz podejmować wszystkich zadań i obowiązków. Deleguj, jeśli to możliwe i skup się na tym, co naprawdę jest konieczne. Jeśli to możliwe, spróbuj znaleźć chwilę dla siebie, z dala od obowiązków rodzicielskich. To może być spacer, czytanie książki, oglądanie ulubionego filmu, cokolwiek, co sprawia ci przyjemność. Jeśli odczuwasz poważne objawy wypalenia rodzicielskiego, warto skonsultować się z terapeutą lub psychologiem.

Pamiętaj, że wypalenie rodzicielskie nie jest Twoją winą. To zjawisko naturalne, które może dotknąć każdego rodzica. Ważne jest, abyś nie pozostawał w izolacji i podejmował kroki w celu poprawy swojego samopoczucia.

ŹRÓDŁO: PROGRAM PROFILAKTYCZNY “GODZINA DLA MŁODYCH GŁÓW”.

Rozwód rodziców, oczami dziecka

Dzieci mają często mieszankę uczuć: od złości i nienawiści po miłość i akceptację.
Najczęściej małe dzieci podczas rozwodu płaczą, duże się buntują.
Dzieci wierzą do końca, że wszystko da się naprawić. Dzieje się tak, ponieważ nie rozumieją jeszcze świata nas dorosłych.
Ważne by dorośli mieli wyjaśnione w sposób ugodowy względem siebie i dziecka rozstanie. Kierują się wtedy, jego dobrem. Dziecko odczuwa emocje niewypowiedziane.
Dziecko chce mieć mamę i tatę, nawet jeśli nie są razem.

Jak rozmawiać z dzieckiem o rozwodzie?

1.Dostosuj formę rozmowy do wieku dziecka.

Nie musisz informować dziecka o drastycznych informacjach jak np. zdradzie.
Podkreślaj, że w rozwodzie nie ma winy dziecka.
Zapewniaj wspólnie z drugim rodzicem, o wspólnej miłości do dziecka.
Jeśli decyzja o rozwodzie została podjęta, to nie zwlekaj z wiadomością o niej. Dziecko ma prawo wiedzieć.

Autor: Psycholog dziecięcy Marcin Rybak

DROGI RODZICU,

jeśli:

niepokoi Cię zachowanie Twojego dziecka, które w ostatnim czasie uległo zmianie (np. dziecko jest: smutne, agresywne, rozdrażnione, przygnębione, nadmiernie pobudzone, ma problemy z apetytem, snem, nie chce się uczyć)
chcesz poprawić swoje relacje z dzieckiem
martwisz się i chcesz porozmawiać na temat nauki swojego dziecka, jego trudności i niepowodzeń
chcesz porozmawiać na temat funkcjonowania Twojego dziecka w szkole lub jego relacji z klasą podczas zdalnego nauczania
pragniesz ustrzec swoje dziecko przed zrachowaniami ryzykownymi (zażywanie substancji psychoaktywnych, palenie papierosów, niewłaściwe kontakty towarzyskie, itp.)
zauważyłeś, że Twoje dziecko nie radzi sobie z emocjami
masz trudności wychowawcze i potrzebujesz wsparcia
chcesz podnieść swoje kompetencje rodzicielskie
szukasz pomocy i nie wiesz, gdzie możesz ją uzyskać
zauważyłeś u dziecka pogorszenie relacji z rówieśnikami
lub masz inne pytania, bądź inny problem

Zgłoś się do pedagoga lub psychologa szkolnego.

Może razem uda nam się rozwiązać problem!

Pedagog i psycholog:

wysłucha Państwa
porozmawia
udzieli porad i wskazówek
odpowie na pytania
w razie potrzeby wskaże specjalistę
wskaże instytucję, do której można się zgłosić
zorganizuje odpowiednią formę pomocy

Czym zajmuje się pedagog szkolny ?

Organizuje pomoc i wsparcie dla uczniów, rodziców, nauczycieli, wychowawców klas.
Organizuje w szkołach i placówkach pomoc psychologiczną i pedagogiczną dla uczniów, której głównym celem jest wspomaganie rozwoju psychicznego i efektywności uczenia się.
Współpracuje z organami szkoły i zewnętrznymi instytucjami pomocowymi działającymi na rzecz dziecka i rodziny.

Zadania pedagoga:

Rozpoznawanie indywidualnych potrzeb ucznia
Określanie form pomocy uczniom objętym opieką psychologiczno- pedagogiczną
Analiza niepowodzeń szkolnych ucznia.
Prowadzenie różnych form pomocy dla uczniów, rodziców, nauczycieli.
Działanie na rzecz pomocy materialnej uczniom,

Do zadań pedagoga w szkole należy w szczególności:

Wspieranie rozwoju uczniów oraz diagnozowanie sytuacji wychowawczych w szkole w celu rozwiązywania problemów
Prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz wspierania mocnych stron uczniów.
Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży.
Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb
Minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania oraz inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów.
Inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych;
Pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów.
Wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych w udzielaniu pomocy psychologiczno- pedagogicznej.

JAK WSPIERAĆ POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI U DZIECKA?

PRAWA DZIECI I MŁODZIEŻY W DOMU

Najważniejszym i podstawowym prawem, które przysługuje dziecku w domu, jest prawo do wychowania w rodzinie oraz prawo do bycia kochanym przez rodziców.

Prawa dzieci i młodzieży w domu regulują takie akty prawne jak Konstytucja, Konwencja o prawach dziecka, Deklaracja Praw Dziecka, Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy.

Zgodnie z przepisami każde dziecko ma prawo do:

wyznawania takiej wiary, jaką chce (art. 48 i 53 Konstytucji, art. 14 Konwencji o Prawach Dziecka)
posiadania życia prywatnego oraz rodzinnego (art. 47 Konstytucji)
wychowania z mamą i tatą (art. 48 Konstytucji, art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)
posiadania imienia (art. 7 Konwencji o Prawach Dziecka)
poznania swoich biologicznych rodziców (art. 7 Konwencji o Prawach Dziecka)
pozostawania pod opieką rodziców, chyba że nie jest to dla niego korzystne, np. w sytuacji, gdy rodzice nadużywają alkoholu lub narkotyków (art. 9 Konwencji o Prawach Dziecka)
tajemnicy korespondencji, w tym również w portalach społecznościowych (art. 16 Konwencji o Prawach Dziecka)
takiego poziomu życia, jaki odpowiada jego rozwojowi zarówno fizycznemu, jak i psychicznemu (art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka)
ochrony przed wykonywaniem pracy, która mogłaby być dla niego niebezpieczna lub szkodliwa dla jego rozwoju (art. 32 Konwencji o Prawach Dziecka)
rozwoju fizycznego, psychicznego, duchowego oraz społecznego (zasada 2 Deklaracji Praw Dziecka)
odpowiedniego wyżywienia, mieszkania, rozrywek i opieki lekarskiej (zasada 4 Deklaracji Praw Dziecka)
miłości i zrozumienia (zasada 6 Deklaracji Praw Dziecka)
dorastania w atmosferze życzliwości i szacunku oraz bezpieczeństwa (zasada 6 Deklaracji Praw Dziecka)
decydowania o swoim nazwisku (jeśli ma więcej niż 13 lat) (art. 88 i 89 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)
ochrony przed stosowaniem kar cielesnych (art. 96(1) kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)

Przepisy zapewniają każdemu dziecku:

ochronę dobrego imienia, a więc nikt nie może dziecka obrażać czy wyzywać (art. 47 Konstytucji)
wolność wyrażania swoich poglądów (art. 54 Konstytucji, art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka)
szczególną pomoc, w tym finansową, jeśli jego rodzina jest w trudnej sytuacji (art. 71 Konstytucji)
prawo do wypoczynku i czasu wolnego, do uczestniczenia w zabawach i zajęciach rekreacyjnych oraz do uczestniczenia w życiu kulturalnym i artystycznym (art. 31 Konwencji o Prawach Dziecka)
ochronę przed przemocą ze strony najbliższych i nieznajomych, w tym również przed przemocą psychiczną (art. 19 Konwencji o Prawach Dziecka)
zakaz wykorzystywania go w celach seksualnych (art. 19 Konwencji o Prawach Dziecka)

Materiał opracowała Naczelna Rada Adwokacka

Źródło: „Prawa dzieci i młodzieży w domu”. Młode Głowy. Otwarcie o zdrowiu psychicznym.

Drodzy Rodzice!

Zachęcam Państwa do zapoznania się z materiałami kampanii fundacji

„Dajemy Dzieciom Siłę”

„DOMOWE ZASADY EKRANOWE”

„Domowe zasady ekranowe” to kampania, która promuje i zachęca do rozsądnego korzystania z urządzeń ekranowych. By ich używanie nie zagrażało relacjom rodzinnym, rozwoju i zdrowiu dzieci i domowników. Jak w odpowiedzialny, bezpieczny i zrównoważony sposób korzystać z „ekranów” dowiecie się Państwo zaglądając na stronę kampanii – link (https://www.domowezasadyekranowe.fdds.pl/kampania/)

zasady – link (https://www.domowezasadyekranowe.fdds.pl/)
problem – link (https://www.domowezasadyekranowe.fdds.pl/problem/)
wiedza – link (https://www.domowezasadyekranowe.fdds.pl/wiedza/)

S.S

Drodzy Rodzice!

Jak rozmawiać z dzieckiem o koronawirusie?

W tym szczególnym czasie, bardzo ważna jest rozmowa z dzieckiem na temat pandemii i koronawirusa. Możliwe, że niektórzy z Państwa zastanawiają się, jak porozmawiać z dzieckiem na ten temat. Oto pomocny materiał: Jak rozmawiać z dzieckiem o koronawirusie: